Als ik eens Nederlander was...

Politiek pamflet uit 1913, gesitueerd in Nederlands-Indië, over de koloniale viering van honderd jaar Franse onafhankelijkheid waarvoor Indonesische onderdanen moeten meebetalen. De jonge journalist en nationalist R.M. Soewardi Soerjaningrat reageert met een satirische tekst waarin hij, via de stem van een hypothetische Nederlandse burger, de hypocrisie van de koloniale overheid en de tegenstelling tussen vrijheid en bezetting aanklaagt. De publicatie werd massaal verspreid, in het Maleis vertaald, veroorzaakte opschudding in Nederlands-Indië en leidde tot zijn verbanning.