De illusie van autonomie

De illusie van autonomie vertrekt van een fundamentele vraag: hoe autonoom zijn Vlaamse universiteiten en hogescholen vandaag nog werkelijk? Hoewel artikel 24 van de Belgische Grondwet sinds 1831 de vrijheid van onderwijs waarborgt, speelt dit grondrecht in de hedendaagse regelgeving rond het hoger onderwijs nog zelden een expliciete rol.

Dit boek onderzoekt de betekenis en werking van die onderwijsvrijheid in het Vlaamse hoger onderwijs. Op basis van een analyse van wetgeving en parlementaire voorbereiding tussen 1831 en 2024, aangevuld met interviews met rectoren en algemeen directeurs van universiteiten en hogescholen, brengt het in kaart hoe de autonomie van instellingen zich in de praktijk heeft ontwikkeld.

Het onderzoek toont aan dat de autonomie van universiteiten en hogescholen steeds meer onder druk staat. Toenemende regulering, financieringsmechanismen en beleidsmatige sturing beperken zowel de formele autonomie van instellingen als de autonomie die zij in de praktijk ervaren.

Tegen deze achtergrond ontwikkelt het boek een concreet beoordelingskader dat de wetgever en de regering verplicht om bij nieuwe regelgeving expliciet en transparant rekenschap af te leggen over de gevolgen voor de institutionele autonomie van het hoger onderwijs.

Dylan Couck behaalde in 2025 zijn doctoraat in het onderwijsrecht aan de Universiteit Gent. Zijn onderzoek situeert zich op het snijvlak van onderwijsrecht en hogeronderwijsbeleid, met bijzondere aandacht voor de governance en de institutionele autonomie van het hoger onderwijs in Vlaanderen. Hij is auteur van verschillende publicaties over onderwijsrecht en hogeronderwijsbeleid en is actief betrokken bij diverse beleidsorganen in het hoger onderwijs.